حساب کاربری

یا

سبد خرید 0

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تخت‌کننده میدان چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

آنچه در این مطلب خواهید خواند

زمانی که مشغول خریداری اولین  تلسکوپ شکستی خود هستید، تصمیم‌گیری درباره نیاز یا عدم نیاز به خریداری یک تخت‌کننده میدان[1] و هزینه آن را فراموش نکنید. بویژه اگر قصد عکاسی نجومی را دارید.

شاید تلسکوپ‌های شکستی ارزان قیمت شما را برای خرید وسوسه کنند، اما گاهی اوقات هزینه نهایی راه‌اندازی آنها در صورت نیاز به افزودن وسایل جانبی و بویژه تخت‌کننده میدان field flattener به دوبرابر افزایش پیدا کند.

اما تخت‌کننده میدان چیست و چه کاری انجام می‌دهد و چرا ممکن است به آن نیاز پیدا کنید؟

تخت‌کننده میدان چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟
مقایسه‌ای خوب از نحوه اثرگذاری تخت‌کننده میدان. تصویر سمت چپ با استفاده از یک تخت‌کننده میدان گرفته شده است (ستارگان گرد و مشخص هستند) و تصویر سمت راه بدون استفاده از تخت‌کننده میدان گرفته شده است (ستارگان کشیده و تار هستند).

انحنای میدان چیست؟

عدسی درحقیقت شیشه‌ای خمیده است که پرتوهای نور عبوری از میان خود را نیز دچار خمیدگی و شکستگی می‌کند. در نتیجه این اثر، اگر شیئی تخت در جلوی عدسی قرار گیرد، در نظر بیننده‌ای که در سوی دیگر عدسی قرار دارد، خمیده و دارای انحنا به نظر می‌رسد.

به سادگی و تنها با نگاه کردن به یک برگه کاغذ شطرنجی با استفاده از یک ذره‌بین، می‌توانیم این اثر را مشاهده کنیم.

تخت‌کننده میدان چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟
همانگونه که تصویر بالا نشان می‌دهد، در زیر ذره‌بین، خطوط روی کاغذ مشخصا به سوی بیرون انحنا پیدا کرده‌اند.

یکی از معمول‌ترین انحناهای میدان ایجاد شده در عکاسی، واپیچش خمره‌ای [2] ، یا اعوجاج خمره‌ای  barrel distortion است.

تخت‌کننده میدان چیست و چه کاری انجام می‌دهد
شبیه‌سازی واپیچش خمره‌ای با کمک نرم‌افزار فتوشاپ

این نوع انحنا، ویژه عدسی‌های زاویه‌باز و چشم‌ماهی است. در این نوع واپیچش، تصویر در نزدیکی مرکز قاب کشیده می‌شود.

نوع دیگری از واپیچش زمانی رخ می‌دهد که خطوط صاف به سوی بیرون انحنا پیدا می‌کنند: این نوع انحنا به نام واپیچش جاسوزنی[3] خوانده می‌شود. در این نوع واپیچش هرچه بیشتر به سوی گوشه‌های تصویر بروید تصویر کشیده‌تر می‌شود.

تخت‌کننده میدان چیست و چه کاری انجام می‌دهد
شبیه‌سازی واپیچش جاسوزنی با استفاده از نرم‌افزار فتوشاپ واپیچش‌های خمره‌ای و جاسوزنی نمونه‌هایی از انحناهای میدان ساده هستند، اما انواع پیچیده‌تری از واپیچش‌ها هم وجود دارند، از جمله انحناهای میدان مواج[4].

در هنگام طراحی و ساخت لنزهای عکاسی جهت اصلاح یا کاهش اینگونه واپیچش‌ها و در نتیجه بهبود تصاویر نهایی، عوامل اپتیکی اضافی به این لنزها  اضافه می‌شوند.

انحنای میدان و عکاسی نجومی

شاید تصور کنید که در عکاسی نجومی خطوط موازیی در یک سطح وجود ندارند که توسط عدسی‌ها خمیده شوند و در نتیجه تلسکوپ‌ها دچار واپیچش‌های خمره‌ای یا جاسوزنی نمی‌شوند. بنابراین شاید انحناها مشکل چندان بزرگی نباشند و اهمیت چندانی نداشته باشند. اما اهمیت دارد.

آسمان شب با تمامی ستارگان بی‌شمار خود، عملا در میدان دید ابزار رصد شما به شکل تخت دیده می‌شود.

به همین دلیل تمامی ستارگان در یک صفحه کانونی قرار دارند ... صفحه‌ای تخت در فاصله بی‌نهایت دور. در نتیجه انحنای میدان باعث انحنا یافتن و خمیدگی تصویر آسمان تخت می‌شود و بدین ترتیب تغییرشکل تصویر در کناره‌های قاب افزایش می‌یابد.

بدلیل انحناهای میدان، هرچه ستارگان به کناره‌های قاب نزدیک‌تر باشند، کشیده‌تر و نامشخص‌تر بوده و بیشتر تحت تاثیر ابیراهی یا کج‌نمایی رنگی[5] (خطای کروماتیک) قرار می‌گیرند.

تخت‌کننده میدان چیست و چه کاری انجام می‌دهد
نمونه‌ای از انحنای میدان؛ تصویر توسط دوربین Olympus E-pl6 نصب شده به تلسکوپ Sky-Watcher Evoguide 50ED و بدون استفاده از تخت‌کننده میدان گرفته شده است.

همانگونه که در تصویر بالا نیز مشاهده می‌شود، با استفاده از تلسکوپ شکستی، انحنای میدان معمولا از نوع جاسوزنی خواهد بود(هرچه بیشتر به سوی گوشه‌های تصویر بروید تصویر کشیده‌تر می‌شود) که منجر به کشیده شدن ستارگان و ایجاد اثر گریز[6] می‌شود. در این حالت ستارگان در پیرامون توصیر واضح نبوده و تفکیک رنگ در آنها رخ می‌دهد.

از آنجایی که سیارات معمولا در قاب تصویر کوچک به نظر می‌رسند(در مرکز تصویر قرار دارند) ، انحنای میدان در مورد عکاسی از سیارات کمتر مشکل‌ساز می‌شود. اما در زمانی که قاب کاملا پر می‌شود، مثلا در تصاویر نما‌ی نزدیک سطح ماه یا اجرام اعماق آسمان، مشکل جدی و بسیار بارز می‌شود.

 هیچگونه تغییری در شکل یا رنگ ماه در این تصویر که با دوربین Olympus OM-D EM-5 Mk ii نصب شده به تلسکوپ sky-watcher evoguide 50ed و بدون استفاده از تخت‌کننده میدان گرفته شده است دیده نمی‌شود.
هیچگونه تغییری در شکل یا رنگ ماه در این تصویر که با دوربین Olympus OM-D EM-5 Mk ii نصب شده به تلسکوپ sky-watcher evoguide 50ed و بدون استفاده از تخت‌کننده میدان گرفته شده است دیده نمی‌شود.

تخت‌کننده میدان چیست؟

وقتی نور از میان مجموعه‌ای از عدسی‌ها عبور می‌کند، می‌توانید انواع انحراف یا ابیراهی‌ها را شاهد باشید؛ از خطای کروماتیک گرفته تا کُما و انحناهای میدان.

تخت‌کننده میدان ابزاری اپتیکی است که انحناهای میدان ایجاد شده در برخی از انواع تلسکوپ‌های شکستی را اصلاح می‌کند.

چه زمانی باید از یک تخت‌کننده میدان استفاده کنم و آیا پس از استفاده از آن عکس‌هایم بهتر خواهند شد؟

معمولا می‌گوییم هر چه شیشه کمتر باشد بهتر است، اما گاهی اوقات استفاده از شیشه‌های بیشتر ضرورت دارد.

اگر مشغول عکاسی نجومی از آسمان پرستاره با استفاده از عدسی‌های دوربین هستید، کار چندانی برای اصلاح واپیچش‌ها(انحراف و  اعوجاج نور) از دست‌تان برنخواهد آمد. نهایتا می‌توانید اندازه روزنه عدسی را اندکی کاهش دهید تا باعث بهبود وضوح حاشیه‌ها و کاهش ابیراهی‌های کما و کروماتیک شوید.

به استثنای تلسکوپ‌های پتزوال[7] (مانند تلسکوپ‌های ویلیام اُپتیک سری REdCAT که در آنها انحنای میدان اصلاح می‌شود، اگر در حال استفاده از یک تلسکوپ شکستی  برای عکاسی از اجرام اعماق آسمان هستید، پس به یک تخت‌کننده میدان برای اصلاح انحنای میدان تلسکوپ نیاز خواهید داشت.

یک تخت‌کننده میدان، میدان دید را صاف کرده و باعث می‌شود در تمام کادر تصویر ستارگان به شکل گرد و واضح دیده شوند.

سحابی پک‌ـ‌من. Pac-man nebula . دوربین ZWO ASI183MC نصب شده به تلسکوپ sky-watcher evoguide 50ed همراه با تخت‌کننده میدان Sky-Watcher Evoguide 50ED Field Flattener.
سحابی پک‌ـ‌من. Pac-man nebula . دوربین ZWO ASI183MC نصب شده به تلسکوپ sky-watcher evoguide 50ed همراه با تخت‌کننده میدان Sky-Watcher Evoguide 50ED Field Flattener.

نحوه استفاده از تخت‌کننده میدان

استفاده از تخت‌کننده میدان کار چندان دشواری نیست: تنها کافی است که آن را به انتهای تلسکوپ خود متصل یا با کمک یک رابط(آداپتور) آن را به انتهای تلسکوپ متصل کنید.

اما برخی نکات فنی وجود دارند که باید پیش از استفاده از یک تخت‌کننده میدان به آنها توجه کنید:

  1. مقدار فوکوس عقب (بک‌فوکوس- backfocus)
  2. فاصله میان حسگر دوربین و تخت‌کننده میدان
  3. دایره تصویر[8] (تصویر دایره‌ای شکل سوژه در محل صفحه کانونی)

فوکوس عقب Backfocus

پیش از خرید تلسکوپ و تخت‌کننده میدان، باید تعیین کنید که چه میزان فوکوس عقب باید برای این دو در دسترس است.

بک فوکوس back focus فاصله میان پشت تلسکوپ و صفحه کانونی است؛ در صورت بستن تخت کننده میدان یعنی تلسکوپ+تخت‌کننده میدان در چه فاصله‌ای تصویر را متمرکز خواهد کرد. به عبارات دیگر یعنی بعد از بستن تخت کننده میدان به پشت تلسکوپ در چه فاصله‌ای چشم شما یا سنسور دوربین عکاسی قرار گیرد تا تصویر را شفاف و فوکوس ببینید  این پارامتری مهم در عکاسی نجومی محسوب می‌شود.

فوکوس عقب backfocus

 

جهت امکان فوکوس تصویر با استفاده از دوربین، حسگر دوربین باید در فاصله‌ای مناسب از انتهای تلسکوپ یا قطعه اُپتیکی که به انتهای آن نصب شده باشد. اگر بک‌فوکوس بیش از اندازه بلند باشد، مشکلی نیست: تنها با خرید و اضافه کردن آداپتور مقدار فضای خالی پُر خواهد شد و حسگر دوربین در فاصله‌ی مناسب قرار می‌گیرد.

اما اگر بک فوکوس بیش از حد کوتاه باشد، شاید نتوانید حسگر دوربین را به اندازه کافی نزدیک به دستگاه نگه دارید و در نتیجه قادر به فوکوس کردن تصویر نخواهید بود.

به تازگی ترکیبی از تلسکوپ Sky-Watcher Evoguide 50ED و تخت‌کننده میدان را امتحان کرده‌ام. بدون تخت‌کننده میدان، یک دوربین دیجیتال[9] (DSLR)  را می‌توان به انتهای تلسکوپ بست و به خوبی استفاده کرد، اما در صورت متصل بودن تخت‌کننده میدان مخصوص این تلسکوپ با نام   Sky-Watcher Evoguide 50ED Field Flattener  ، بک‌فوکوس بقدری کوتاه می‌شود (17.5 میلی‌متر) که تنها می‌توانید از دوربین‌های مخصوص عکاسی نجومی استفاده کنید.

با استفاده از تخت‌کننده میدان مدلStarizona EVO-FF field flattener ، بک فکوس  برابر 34 میلی‌متر خواهد شد که برای برخی از دوربین‌های عکاسی مناسب است، اما برای دوربین‌هایDSLR   هنوز بیش از اندازه کوتاه است.

تعیین فاصله مناسب

فوکوس عقب مقداری اسمی است، اما در عمل شاید لازم شود که آن را اندکی دستکاری کنید. می‌توانید حائل‌ها و فاصله‌اندازهایی  spacers  یک میلی‌متری یا کوچک‌تر را بیابید.

برای مثال برای تخت‌کننده میدان مدل  ‌ Starizona EvoFF V2 Field Flattener  مخصوص تلسکوپ ‌ Sky-Watcher EvoGuide 50ED  ، تلرانس بک‌فوکوس  برابر 2+/- میلی‌متر است.

 

تخت کننده میدان مدل Starizona Evo-FF برای تلسکوپ Sky-Watcher EvoGuide 50ED
تخت کننده میدان مدل Starizona Evo-FF برای تلسکوپ Sky-Watcher EvoGuide 50ED

تصویر پایین کمک می‌کند که بر مبنای کشیده شدن ستارگان فاصله مناسب میان تخت‌کننده میدان و سنسور(حسگر) دوربین را تنظیم کنید.

distance between the sensor and the field flattener
اگر ستارگان را همانند تصویر سمت چپ می‌بینید، سنسور دوربین عکاسی بیش از حد از تخت‌کننده میدان فاصله دارد: از آداپتور نازک‌تری استفاده کنید. اگر ستارگان رابه شکل عکس سمت راست می‌بینید، باید فاصله میان حسگر و تخت‌کننده میدان را افزایش دهید و از آدپتور پهن‌تری استفاده کنید

 

انواع آداپتورها یا حلقه‌های افزاینده برای تلسکوپ Extension tubes
انواع آداپتورها یا حلقه‌های افزاینده برای تلسکوپ Extension tubes

دایره تصویر یا میدان دید

در هنگام عکاسی نجومی میدان دید هر تلسکوپی به اندازه حسگر(سنسور) دوربین عکاسی مورد استفاده بستگی دارد: هر چه حسگر کوچک‌تر باشند، میدان دید محدود‌تر خواهد شد. بویژه در مورد دروبین‌های DSLR لازم است دایره تصویری که تخت‌کننده میدان قادر به اصلاح آن است مورد بررسی قرار گیرد.

تخت‌کننده میدان مدل Starizona Evo-FF   برای تلسکوپ شکستی با فاصله کانونی کم، حلقه تصویری برابر 27 میلی‌متر دارد و این بدان معناست که در صورت استفاده از دوربین‌های دیجیتال با سنسور APS-C ، میدان تخت خواهد بود. اما در صورت استفاده از دوربین‌های فول‌فریم با این تخت‌کننده میدان، همچنان اندکی انحنای میدان در حاشیه‌های قاب وجود خواهد داشت.

مقایسه قاب تصویر دوربین‌های دیجیتال APS-C و فول فریم
مقایسه قاب تصویر دوربین‌های دیجیتال APS-C و فول فریم

تخت‌کننده و کاهنده میدان

برخی از تخت‌کنندگان صرفا همین کار را انجام می‌دهند: آنها میدان دید را تخت کرده و انحناهای ایجاد شده توسط تلسکوپ را از میان برمی‌دارند.

اما برخی از تخت‌کنندگان میدان، کاهنده نیز هستند: این بدان معناست که آنها در حین اصلاح انحنای میدان، اندازه فاصله کانونی تلسکوپ را نیز کاهش می‌دهند.

این ویژگی بسیاری از مواقع برای تلسکوپ‌هایی با فواصل کانونی زیاد کاربرد دارد: این تلسکوپ‌ها برای رصد سیارات و ماه عالی هستند، اما تنظیم آنها برای عکاسی از اجرام اعماق آسمان دشوار است، زیرا این اجرام میدان‌های دید کوچکی داشته و ممکن است بسیار کم‌نور باشند.

یک کاهنده فاصله کانونی، عملکردی مخالف عدسی بارلو[10] دارد که همین موضوع باعث می‌شود این ابزار برای عکاسی از اجرام اعماق آسمان مناسب‌تر شود. کاهنده از راه گسترش میدان دید و کاهش نسبت کانونی دستگاه، سوژه‌ها را روشن‌تر می‌کند.

باید کدامیک از انواع تخت‌کنندگان میدان را خریداری کنم؟

معمولا یک تخت‌کنندگان field flattener میدان به عنوان لوازم جانبی یک تلسکوپ خاص تولید می‌شود،  مانند تخت کننده میدان و کاهنده نسبت کانونی 0.85x که برای تلسکوپ شکستی 80 میلی‌متری اسکای‌واچر مدل Evostar 80ED DS-Pro. طراحی و ساخته شده است. این موضوع در مورد سایر تلسکوپ‌ها نیز صادق است.

تلسکوپ‌های شکستی اسکای واچر سری Evostar و تلسکوپ‌های ویلیام اُپتیکس و بسیاری از تلسکوپ‌های شکستی، تخت کننده میدان خاص خود را دارند.

 

کاهنده و تخت کننده 0.85x برای تلسکوپ اسکای واچر Evostar 80ED
کاهنده و تخت کننده 0.85x برای تلسکوپ اسکای واچر Evostar 80ED

بنابراین توصیه می‌کنم که لوازم جانبی در دسترس برای تلسکوپی که به خریداری آن علاقه‌مندید را بررسی کنید: تخت‌کننده میدان جزو لوازم جانبی ارزان‌قیمت نیست، اما داشتن آن ضروری است.

اما برخی از تخت‌کنندگان میدان به جای یک مدل خاص، مناسب انواع خاصی از تلسکوپ‌ها هستند. برای مثال Starizona EVO-FF مناسب تلسکوپ‌های شکستی با فاصله کانونی 250-450 میلی‌متر است.

اگر اقدام به خرید یک تخت‌کننده میدان عمومی می‌کنید، به خاطر داشته باشید که انداه  بک‌فوکوس Back Fous  می‌تواند بسته به فاصله کانونی تلسکوپی که قصد استفاده از آن را  دارید، تغییر کند.

نتیجه‌گیری

تخت‌کننده میدان ابزاری گران‌قیمت است که گاهی اوقات قیمت آن برابر نیمی از قیمت تلسکوپ یا حتی بیشتر خواهد شد. اما برای عکاسی از اجرام اعماق آسمان، ابزاری انتخابی محسوب نمی‌شود، شما حتما باید میدانی تخت داشته باشید.

اما هوشمندانه خرید کنید و تحقیقات خود را بکنید تا با سورپرایزهای ناخوشایند روبرو نشوید، در حین تصمیم‌گری درباره خرید تخت‌کننده میدان، بک فوکوس و نیز دایره تصویر متغیرهای اصلی هستند که باید به آنها توجه کنید.

منبع:  ?What Does A Field Flattener Do

درباره نویسنده مقاله: آندره‌آ مینویا Andrea Minoia 

آندره‌آ مینویا در طول روز به عنوان محقق در دانشگاه بلژیک فعالیت می‌کند و در طول شب تبدیل به یک عکاس نجومی آماتور و مشتاق می‌شود. او بیش از همه به عکاسی از اجرام اعماق آسمان با استفاده از تجهیزات ارزان‌قیمت و کمک به تازه‌کاران در آغاز سفرشان در دنیای ستارگان علاقه دارد.

[1] Field flattener

[2] barrel distortion

[3] pincushion distortion

[4] wavy curvature

[5] chromatic aberration

[6] runaway effect

[7] petzval

[8] circle Image

[9] digital single-lens reflex camera

[10] barlow lens

امتیاز شما به این مطلب
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تصویر موسسه طبیعت آسمان‌شب

موسسه طبیعت آسمان‌شب

مؤسسۀ طبیعت آسمان شب مجموعه‌ای علمی و فرهنگی است که از مهرماه ۱۳۸۱ با مدیریت بهرنگ امین‌تفرشی فعالیت پیوسته‌اش را آغاز کرده‌است. این مؤسسه با در اختیار داشتن گروهی متخصص و متعهد در حیطه‌های مختلفی از دانش نجوم و طبیعت در حال فعالیت است که این موارد از تهیه ابزارهای نجومی، تدوین منابع آموزشی، ارائۀ آموزش‌های لازم به علاقمندان نجوم و ستاره‌شناسی گرفته تا انجام فعالیت‌های گسترده در زمینه احداث و تجهیز رصدخانه‌های شخصی و دانشگاهی، ساخت ابزارهای روزآمد آموزشی مانند آسمان‌نما و ربات‌های آموزش‌دهنده و … را پوشش می‌دهد.

جدیدترین محصولات

پیشنهادهایی برای شما

Original price was: 11,900,000 تومان.Current price is: 11,400,000 تومان.

دوربین دیجیتال تلسکوپی 50x

مطالب مرتبط
اختر فیزیک چیست؟

اختر فیزیک چیست؟

تلسکوپ ترکیبی

تلسکوپ ترکیبی

تماشای ستاره ها راهی جادویی برای فرار از دل‌ مشغولی‌ های زمینی

تماشای ستاره ها راهی جادویی برای فرار از دل‌ مشغولی‌ های زمینی

بزرگ‌ ترین چیز در کیهان چیست؟

بزرگ‌ ترین چیز در کیهان چیست؟

مقایسه محصولات

0 محصول

مقایسه محصول
مقایسه محصول
مقایسه محصول
مقایسه محصول