با رصد ایمن خورشید چشمان خود را بیمه کنید

علی ابراهیمی سراجی

معرفی فیلترهای رصد خورشیدی

چشم سلطان بدن و جزء اجزای حیاتی رصدگران آسمان و عاشقان نجوم محسوب می شود. از طرفی خورشید هم یگانه ستاره ی هستی بخش منظومه ی شمسی است که نور و گرمای آن باعث وجود حیات بر روی کره ی خاکی ما است. حال اگر بخواهیم لحظاتی را به این ستاره ی بزرگ خیره شویم چه اتفاقی روی می دهد؟ بله، نور شدید خورشید چشمان شما را خیره می کند و حتی نگاه بیش از حد باعث آسیب جدی به شبکیه خواهد شد.

انواع فیلترهای خورشید

فیلترهای خورشید به صورت امواج مرئی در طول موج های مختلف تقسیم می شوند که معروفترین فیلترها به نام مایلار، شیشه ای و هیدروژن آلفا (اچ-آلفا) است.

عینک های خورشیدی

عینک های خورشیدی هم نوعی فیلتر استاندارد هستند که برای رصد ایمن خورشید با چشم غیرمسلح کاربرد دارند. مزیت استفاده از این گونه فیلترها رصد راحت و مداوم خورشید با چشم غیرمسلح است. یعنی بدون نیاز به هیچ ابزار ی می توانید به رصد ایمن از خورشید بپردازید. مؤسسه طبیعت آسمان شب یکی از معروفترین عینک های خورشیدی به نام Solar Shadoes را تقدیم به علاقه مندان رصد ایمن خورشید می کند که خورشید از پشت آن به رنگ نارنجی دیده می شود.

فیلتر مایلار

این نوع فیلترها به صورت ورقه های خاکستری در دسترس عموم قرار دارند و بسیار باریک و ظریف هستند و در صورتی که در جای مناسبی نگهداری و با احتیاط از آن استفاده نشود امکان هر نوع آسیب دیدگی را دارد. خورشید در پشت این گونه فیلترها به رنگ سفید دیده می شود. زمانی این گونه از فیلترها به صورت ورقه ای و برشی در اختیاز علاقه مندان قرار می گرفت. ولی اکنون این فیلترها با اندازه های متفاوت و به اندازه دلخواه ابزار رصدیتان در محل مؤسسه موجود است. زمانی که قطر ابزار رصدی افزایش یابد استفاده از این نوع فیلترها به علت افزایش آسیب پذیری نامناسب است. با این حال فقط کافی است تا قطر دهانه ی ابزار رصدی خود را بدانید و با مراجعه به لینک فوق سفارش لازم را جهت تهیه فیلترهای مناسب بدهید.

فیلتر شیشه ای

نوع دیگر از فیلترهای رصدی خورشید به صورت شیشه ای است که خورشید را به رنگ نارنجی به شما نشان می دهند. فیلترهای شیشه ای با اندازه های متفاوت بر روی ابزار رصدی نصب می شوند و عمر و دوام بیشتری برای رصد خورشید خواهند داشت و دیگر اعوجاج فیلترهای مایلار را ندارند. مؤسسه طبیعت آسمان شب انواع و اقسام این فیلترها را برای انواع تلسکوپ ها در اختیار شما عزیزان قرار می دهد که می توانید از طریق لینک فوق مشاهده نمائید.

تلسکوپ اچ-آلفا

اگر علاقه مند به رصد جزئیات بیشتری از خورشید هستید مانند شراره های سوزان، جریانات گازی و حباب های داغ گاز بر روی خورشید هستید پس بدون شک مشاهده ی خورشید را در این طول موج به شما پیشنهاد می کنیم. فیلترهای اچ- آلفا بیشتر به صورت تلسکوپ های خورشید در دسترس عموم هستند ولی به صورت فبلتر مجزا به صورت 40، 50، 60 و 100 موجود است که برای فواصل کانونی مختلف طراحی شده و البته بایستی برای سفارش آن با موسسه تماس بگیرید

روش نصب فیلترها

اگر از فیلترهای مایلار سود می برید و قطر ابزار شما زیر 8 اینچ باشد بهتر است ابعاد آن اندازه تلسکوپ شما باشد. مزیت این روش استفاده از تمام میدان دید ابزار رصدی شماست و کار رصد و عکاسی بسیار آسان است. اگر هم ابزار رصدی شما بزرگتر بود می توانید فیلترهای کوچکتری را تهیه کنید و بر روی ورودی نور ابزار نصب نمائید. با توجه به این نکته که موسسه طبیعت آسمان شب انواع مختلف این فیلترها را برای ابزارهای رصدی مختلف در اختیار دارد بنابراین انتخاب شما از مجموعه ی این فیلترهای می تواند راحت تر باشد.

نصب فیلترهای شیشه ای هم با توجه به وجود 3 گیره در دور فیلتر بسیار آسان است و باز هم می توانید از وجود انواع مختلف این فیلترها سود ببرید.

امیدواریم که همواره با نگاهی ایمن به خورشید بنگرید.

سوالات متداول درباره فیلترهای رصد خورشیدی

۱. چرا برای رصد خورشید به فیلتر نیاز داریم؟

نور خورشید علاوه بر امواج مرئی، پرتوهای مضر ماوراء بنفش و مادون قرمز را نیز شامل می‌شود که برای شبکیه چشم بسیار خطرناک هستند و می‌توانند در درازمدت باعث بیماری‌های چشمی مانند آب مروارید شوند. فیلترهای استاندارد از عبور این پرتوهای مضر جلوگیری می‌کنند.

۲. عینک‌های خورشیدی مخصوص رصد چه تفاوتی با عینک‌های آفتابی معمولی دارند؟

عینک‌های آورشیدی مخصوص رصد، فیلترهای استاندارد و ایمنی هستند که برای نگاه مستقیم و بی‌واسطه به خورشید طراحی شده‌اند. این عینک‌ها تمامی پرتوهای مضر را حذف کرده و فقط برای رصد با چشم غیرمسلح مناسب هستند، در حالی که عینک‌های آفتابی معمولی چنین فیلتری ندارند و نگاه طولانی‌مدت به خورشید با آن‌ها به چشم آسیب می‌رساند.

۳. فیلترهای مایلار چه ویژگی‌هایی دارند؟ فیلترهای مایلار به صورت ورقه‌های خاکستری، باریک و ظریف هستند که خورشید را به رنگ سفید نشان می‌دهند. این فیلترها برای ابزارهای رصدی با قطر کوچک مناسب هستند، اما با افزایش قطر ابزار رصدی به دلیل آسیب‌پذیری بالا، استفاده از آن‌ها توصیه نمی‌شود.

۴. مزیت فیلترهای شیشه‌ای نسبت به فیلترهای مایلار چیست؟

فیلترهای شیشه‌ای دوام و عمر بیشتری دارند، اعوجاج کمتری ایجاد می‌کنند و خورشید را به رنگ نارنجی نشان می‌دهند. نصب آن‌ها به دلیل وجود گیره‌های مخصوص آسان‌تر است و برای ابزارهای رصدی با قطر بزرگ‌تر مناسب‌تر هستند.

۵. فیلتر اچ-آلفا (H-alpha) برای چه نوع رصدی مناسب است؟

فیلتر اچ-آلفا برای مشاهده جزئیات بیشتری از سطح خورشید مانند شراره‌های سوزان، جریانات گازی و حباب‌های داغ گاز بسیار مناسب است. این فیلترها معمولاً به صورت تلسکوپ‌های خورشیدی مجزا عرضه می‌شوند یا به صورت فیلتر مجزا برای تلسکوپ‌های معمولی قابل تهیه هستند.

۶. چگونه باید فیلترهای خورشیدی را روی ابزارهای رصدی نصب کرد؟

برای فیلترهای مایلار با قطر دهانه زیر ۸ اینچ، بهتر است فیلتر به اندازه دهانه تلسکوپ تهیه شود تا تمام میدان دید را پوشش دهد. برای ابزارهای بزرگ‌تر می‌توان از فیلترهای کوچک‌تر استفاده و آن را بر روی ورودی نور نصب کرد. فیلترهای شیشه‌ای به دلیل داشتن سه گیره در اطراف خود، به راحتی بر روی ابزار رصدی نصب می‌شوند.

۷. آیا می‌توان از هر فیلتری برای رصد خورشید استفاده کرد؟

خیر، فقط باید از فیلترهایی استفاده کرد که استاندارد لازم برای رصد خورشید را داشته باشند. استفاده از فیلترهای غیراستاندارد مانند طلق سیاه، شیشه‌های دودی، سی‌دی یا فلاپی دیسک قدیمی، بسیار خطرناک است و به چشم آسیب جدی وارد می‌کند.

۸. مؤسسه طبیعت آسمان شب چه خدماتی در زمینه فیلترهای خورشیدی ارائه می‌دهد؟

مؤسسه طبیعت آسمان شب انواع عینک‌های مخصوص رصد خورشید (Solar Shadows)، فیلترهای مایلار در اندازه‌های مختلف، فیلترهای شیشه‌ای برای انواع تلسکوپ‌ها و تلسکوپ‌ها و فیلترهای اچ-آلفا را به علاقه‌مندان عرضه می‌کند.